الوار چوب چیست و چگونه الوار مناسب را انتخاب کنیم؟
اگر قصد خرید چوب برای ساخت سقف، سازه، دکوراسیون یا یک پروژه نجاری را دارید فقط دانستن نام گونه چوب کافی نیست. الوار چوب باید از نظر ابعاد، میزان رطوبت، کیفیت برش، گرهها، ترک و نوع کاربرد بررسی شود. برای مثال الواری که برای یک سقف چوبی انتخاب میکنید الزاماً همان گزینه مناسبی نیست که برای ساخت میز یا کابینت استفاده میشود.
در این راهنما ابتدا با مفهوم الوار و انواع آن آشنا میشویم و بعد به سراغ مهمترین معیارهای خرید میرویم، معیارهایی که کمک میکنند بین دو الوار با ظاهر مشابه، انتخاب دقیقتری داشته باشید.
#الوار چوب چیست؟
الوار به قطعات چوبی گفته میشود که پس از برش و فرآوری تنه درخت در ابعاد مشخص تولید میشوند. این قطعات میتوانند به شکل تخته، تیر یا مقاطع چوبی با ضخامت و عرض مختلف عرضه شوند و در ساختمان، نجاری، مبلمان، دکوراسیون و ساخت سازههای چوبی کاربرد داشته باشند.
تفاوت الوار با کنده چوب در میزان فرآوری است. کنده تقریباً شکل اولیه تنه را حفظ میکند اما الوار پس از برش در کارخانه چوببری، شکل منظمتری پیدا میکند و برای استفاده مشخص آماده میشود.
در بازار ممکن است اصطلاحاتی مانند «چوب روسی»، «تخته روسی» یا «الوار روسی» را هم بشنوید. این عنوانها بهتنهایی برای تشخیص کیفیت کافی نیستند بلکه باید گونه، ابعاد، درجه کیفی و وضعیت خشکشدن چوب مشخص باشد.
#انواع الوار چوب
الوار را میتوان بر اساس گونه درخت، میزان سختی و روش فرآوری دستهبندی کرد. در بازار ایران چوبهای سوزنیبرگ وارداتی و گونههایی مانند راش در کاربردهای مختلف دیده میشوند.
#الوار نرمچوب
معمولاً از گونههایی مانند نراد، اسپروس و کاج تهیه میشود. وزن نسبتاً پایین، قابلیت ماشینکاری مناسب و قیمت معمولاً اقتصادیتر باعث شده این گروه در بسیاری از پروژههای ساختمانی و دکوراسیون استفاده شود.
#الوار سختچوب
گونههایی مانند راش، بلوط و گردو در این گروه قرار میگیرند. سختی، چگالی و ویژگیهای ظاهری آنها با نرمچوبها متفاوت است و بسته به پروژه میتوانند برای مبلمان، کفسازی یا اجزای مقاومتر استفاده شوند.
#الوار خشکشده
چوب پس از برش میتواند با روشهایی مانند خشککردن طبیعی یا کورهای به رطوبت مناسبتری برسد. کنترل رطوبت اهمیت زیادی دارد زیرا چوب با محیط تبادل رطوبت دارد و این تغییر میتواند باعث جمعشدگی، تورم یا تابیدگی شود.
در میان چوبهای روسی نیز گونههایی مانند نراد، یولکا و ساسنا در بازار دیده میشوند و ویژگیهای یکسانی ندارند بنابراین عبارت «الوار روسی» بهتنهایی مشخصکننده کیفیت یا کاربرد چوب نیست.
#کاربردهای الوار چوب
نوع کاربرد مستقیماً روی انتخاب الوار اثر میگذارد. برای ساخت مبلمان، ظاهر چوب، یکنواختی بافت و قابلیت پرداخت اهمیت زیادی دارد اما در یک عضو سازهای، مقاومت، ابعاد، رطوبت و سلامت چوب اولویت بالاتری پیدا میکنند.
یک اشتباه رایج این است که خریدار ابتدا ارزانترین گونه را انتخاب میکند و بعد تلاش میکند کاربردی برای آن پیدا کند. روش منطقی برعکس است: ابتدا کاربرد و شرایط محیطی مشخص شود، سپس گونه و کیفیت الوار انتخاب شود.
#الوار چوب در ساختوساز و سازه
در پروژههای ساختمانی الوار برای ساخت اسکلتهای چوبی، تیرهای فرعی، کفسازی، چهارچوب و برخی اجزای سقف استفاده میشود. در این کاربردها مقاومت، ابعاد دقیق، میزان رطوبت و سلامت چوب اهمیت بیشتری از ظاهر آن دارند. برای اعضای سازهای نیز انتخاب مقطع باید متناسب با بار و طراحی سازه انجام شود.
#الوار چوب در ساخت مبلمان و مصنوعات چوبی
الوار در ساخت میز، صندلی، نیمکت، قفسه، پله و سایر مصنوعات چوبی کاربرد دارد. در این موارد علاوه بر استحکام، یکنواختی بافت، تعداد و نوع گرهها، قابلیت برش و ماشینکاری و کیفیت سطح چوب اهمیت پیدا میکند.
برای مثال الواری که قرار است به سطح نمایان یک میز تبدیل شود باید از نظر ظاهری کیفیت بالاتری نسبت به چوبی داشته باشد که داخل یک سازه پنهان قرار میگیرد.
#الوار چوب در دکوراسیون داخلی و نما
از الوار برای اجرای دیوارپوش، سقفهای دکوراتیو، عناصر چوبی نما، قاببندی و ایجاد جزئیات گرم و طبیعی در فضا استفاده میشود.
در این کاربردها رنگ، بافت، رگههای چوب و ثبات ابعادی اهمیت زیادی دارند. اگر الوار در فضای بیرونی استفاده شود مقاومت آن در برابر رطوبت، تغییرات دما و شرایط محیطی نیز باید هنگام انتخاب در نظر گرفته شود.
#الوار چوب برای سقف
برای انتخاب الوار چوب برای سقف نمیتوان یک گونه یا ابعاد ثابت را برای همه پروژهها پیشنهاد کرد. نوع سقف، دهانه، فاصله تیرها، بار وارد شده، شرایط رطوبتی و طراحی سازه روی انتخاب مقطع اثر میگذارند.
اگر الوار قرار است نقش سازهای داشته باشد صرفاً سالمبودن ظاهری کافی نیست. طراحی سازه باید توسط فرد متخصص انجام شود و مقطع و مشخصات چوب متناسب با بارگذاری انتخاب شود.
منابع فنی حوزه چوب نیز برای اعضای سازهای علاوه بر ویژگیهای ظاهری، موضوع درجهبندی مقاومتی و خواص مهندسی چوب را مطرح میکنند.
برای سقفهای دکوراتیو که الوار صرفاً نقش پوششی یا نمایان دارد شرایط متفاوت است. در اینجا ظاهر رگهها، گرهها، یکنواختی سطح، امکان رنگ یا روغنکاری و ثبات ابعادی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پس اگر فروشنده فقط بر اساس عبارت «این چوب برای سقف خوب است» محصولی پیشنهاد کرد درباره نقش دقیق الوار در سقف سوال کنید. «سقف چوبی» و «الوار سازهای سقف» الزاماً به یک مشخصات فنی نیاز ندارند.
#قیمت الوار چوب ارزان
قیمت پایین الوار همیشه به معنی خرید اقتصادی نیست. قیمت چوب به عواملی مانند گونه، ابعاد، طول، کیفیت، گرید، میزان رطوبت، روش خشککردن، کیفیت برش و شرایط بازار وابسته است. نمونههای منتشرشده از قیمت الوار روسی نیز نشان میدهند که حتی با ثابتبودن گونه، تغییر ابعاد میتواند اختلاف قیمت قابلتوجهی ایجاد کند.
اگر هنگام خرید با قیمت الوار چوب ارزان مواجه شدید ابتدا دلیل اختلاف را پیدا کنید. ممکن است محصول از گونهای اقتصادیتر باشد یا رطوبت بالاتری داشته باشد، گره و ترک بیشتری داشته باشد یا از نظر ابعادی کیفیت پایینتری داشته باشد.
بهخصوص برای پروژهای که قرار است بعداً رنگ، اتصال یا ماشینکاری شود خرید چوب مرطوب میتواند هزینه نهایی را افزایش دهد. خشکشدن نامناسب یا کنترلنشده با تغییر ابعاد و مشکلاتی مانند تاب و ترک ارتباط دارد.
#هنگام خرید الوار چوب چه نکاتی را بررسی کنیم؟
اول از همه رطوبت چوب را بررسی کنید. اگر فروشنده ادعا میکند الوار خشک است بهتر است میزان رطوبت با رطوبتسنج چوب بررسی شود و صرفاً به لمسکردن یا رنگ چوب اعتماد نکنید. میزان مناسب رطوبت نیز به کاربرد و شرایط محل نصب وابسته است و یک عدد ثابت برای تمام پروژهها وجود ندارد.
بعد به سراغ تابیدگی و پیچیدگی بروید. الوار را روی سطح صاف قرار دهید یا از طول به آن نگاه کنید. اگر در طول قطعه انحنا یا پیچش واضح دیده میشود برای بسیاری از کاربردهای دقیق گزینه مناسبی نخواهد بود.
ترکهای عمیق، پوسیدگی و آثار حشرات نیز باید جدی گرفته شوند. ترک سطحی در بعضی کاربردها ممکن است قابل قبول باشد اما ترک عمیق در محل نامناسب میتواند روی عملکرد قطعه اثر بگذارد.
گرهها را هم فقط از نظر تعداد بررسی نکنید. اندازه، محل قرارگیری و سالم یا باز بودن گره اهمیت دارد. برای یک قطعه تزئینی ممکن است گره بخشی از ظاهر موردنظر باشد اما در یک عضو سازهای نمیتوان با همان معیار تصمیم گرفت.
در پایان ابعاد واقعی الوار را با ابعاد اعلامشده مقایسه کنید. عرض، ضخامت و طول را اندازه بگیرید و اگر پروژه بر اساس حجم خریداری میشود، نحوه محاسبه مترمکعب را از فروشنده بپرسید.
#تفاوت الوار خشک و تر چیست؟
الوار تر یا چوب با رطوبت بالا پس از قرار گرفتن در محیط ممکن است به تدریج رطوبت خود را از دست بدهد و ابعادش تغییر کند. این تغییرات میتوانند باعث جمعشدگی، تابیدگی، بازشدن اتصالات یا ایجاد ترک شوند.
در مقابل خشککردن اصولی باعث میشود تغییرات ابعادی در زمان استفاده بهتر کنترل شود و عملیات برش، اتصال و پرداخت نیز با دقت بیشتری انجام شود.
البته «خشک» بودن بهتنهایی به معنای «مناسب بودن» نیست. ممکن است الواری خشک باشد اما به دلیل گرههای نامناسب، تابیدگی یا ابعاد اشتباه برای پروژه شما انتخاب خوبی نباشد.
#جمعبندی
برای خرید الوار چوب اسم گونه و قیمت را معیار اصلی قرار ندهید. ابتدا مشخص کنید الوار قرار است در چه محیطی و برای چه کاری استفاده شود سپس گونه، ابعاد، رطوبت، کیفیت برش و عیوب چوب را بررسی کنید.
اگر الوار برای یک بخش سازهای مانند سقف خریداری میشود انتخاب مقطع و مشخصات آن باید بر اساس محاسبات سازه انجام شود. برای کاربردهای دکوراتیو نیز کیفیت ظاهری، ثبات ابعادی و قابلیت پرداخت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر بین چند گزینه مردد هستید مشخصات هر الوار شامل گونه چوب، ابعاد، طول، میزان رطوبت و کاربرد موردنظر را از فروشنده بگیرید. مقایسه این اطلاعات معمولاً تصویر دقیقتری از ارزش واقعی هر محصول نسبت به مقایسه صرف قیمت به شما میدهد.